Przedmiot podstawowy

stacjonarnie

Zapoznanie studentów z głównymi założeniami teoretycznymi sztuki w celu doskonalenia umiejętności rozumienia najnowszych tendencji w sztuce. Jest to kontynuacja zajęć z 1 semestru. W tym 2 semestrze kładzie się nacisk na zrozumienie nowych teorii artystycznych w ostatnich stuleciach.

W trakcie zajęć omawiane są wybrane zagadnienia, stanowiące kontynuację przeglądu problemów teoretycznych z 1 semestru:
• filozofowie starożytni o naśladowaniu i sztukach plastycznych / znaczenie tekstów Platona
• ut pictura poesis
• nurty ikonoklastyczne
• angielskie piśmiennictwo o sztuce w początkach XVIII w.
• początki krytyki artystycznej (Diderot, La Font de Saint-Yenne)
• Winckelmann i początki nowoczesnej historii sztuki; niemieckie piśmiennictwo o sztuce przełomu XVIII i XIX w. (Kant, Lessing, Herder, Goethe, Wackenroder, Pforr, Runge, Friedrich, Carus, Heine)
• angielskie piśmiennictwo o sztuce XVIII i XIX w. (Hogarth, Reynolds, Blake, Pugin, Ruskin, Morris)
• francuska refleksja o sztuce w XIX w. (de Quincy, Chateaubriand, Baudelaire, Stendhal, Hugo, Gautier, Delacroix, Ingres, Thoré, Viollet-le-Duc, Taine, Champfleury, Thoré-Bürger, bracia Goncourt)
• główne nurty awangardowe, założenia teoretyczne i tendencje w piśmiennictwie o sztuce w latach ok. 1890-1939 (Denis, Apollinaire, Delaunay, Marinetti, Boccioni, Severini, Witkiewicz, Chwistek, Kandinsky, Le Corbusier, Gropius, Klee, Picabia, Malewicz, Mondrian, Strzemiński, Breton, Duchamp)
• krytyka artystyczna i nurty awangardowe w sztuce europejskiej i amerykańskiej po II wojnie światowej (m.in. Greenberg, Rosenberg, Fluxus, Beuys, Kosuth, Kantor)

Są to wykłady problemowe, połączone z dyskusją (ćwiczeniami). W celu zaliczenia student/ka omawia (w oparciu o wskazaną uprzednio literaturę przedmiotu) wybrane zagadnienie teoretyczne, wspomagając się odniesieniami do konkretnych dzieł sztuki. Zdobywa kompetencje nie tylko w rozumieniu, odczytywaniu, ale i interpretowani treści zawartych w wypowiedziach teoretyków, pisarzy i artystów. W celu pogłębienia kontaktu ze sztuką i jej treściami ideowymi, zajęcia niejednokrotnie organizowane są w zabytkowych wnętrzach Krakowa. Przykładowe omawiane problemy: duchowość w sztuce wg W. Kandyńskiego; Strindberg, Van Gogha i Hördelin wg K. Jaspersa; barok w sztuce współczesnej (w oparciu o lektury Die Aktualität des Barock, red. Nike Bätzner, Zürich – Berlin 2014; Szlachetne dziedzictwo czy przeklęty spadek. Tradycje sarmackie w sztuce i kulturze, katalog wystawy, Muzeum Narodowe w Poznaniu, 11.11.2004–27.02.2005, red. Joanna Dziubkowa, Poznań 2004); charakterystyka terminów modernizm i postmodernizm; architektura postmodernistyczna wg Charlesa Jencksa; nowożytny krajobraz i martwa natura oczami pisarzy polskich XX w., itp. 

Podstawowe opracowania ogólne
* Historia doktryn artystycznych. Wybór tekstów, t. I: Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce od starożytności do 1500 roku, wybrał i opracował J. Białostocki, Warszawa 1978 (wznowienie: słowo / obraz terytoria Gdańsk 2001).
* Historia doktryn artystycznych. Wybór tekstów, t. II: Teoretycy, pisarze i artyści o sztuce 1500-1600, wybrał i opracował J. Białostocki, Warszawa 1985.
* Historia doktryn artystycznych. Wybór tekstów, t. III: Teoretycy, pisarze i artyści o sztuce 1600-1700, wybrał i opracował J. Białostocki, red. M. Poprzęcka, A. Ziemba, Warszawa 1994.
* Historia doktryn artystycznych. Wybór tekstów, t. IV: Teoretycy, pisarze i artyści o sztuce 1700-1870, wybór, przedmowa i komentarze E. Grabska, M. Poprzęcka, Warszawa 1989.
* Moderniści o sztuce, wybór, oprac. i wstęp: E. Grabska, Warszawa 1971.
* Artyści o sztuce. Od van Gogha do Picassa, wybór i oprac. E. Grabska, H. Morawska, Warszawa 1977.

* Perspektywy współczesnej historii sztuki. Antologia przekładów „Atrium Quaestiones”, red. Mariusz Bryl, Piotr Juszkiewicz, Piotr Piotrowski, Wojciech Suchocki, Poznań 2009.

Ewent. uzupełnienia:
* W. Tatarkiewicz, Historia estetyki, t. I-III, Wrocław-Kraków 1960-1967 (również późniejsze wydania).
* Historia piękna, red. U. Eco, tłum. A. Kuciak, Poznań 2007.

* Sztuka a religia – debaty niemieckie od XVI do XXI wieku, wstęp, oprac. C. Lipiński, M. Wojtczak, Poznań 2018.

Wybrane pozycje literatury uzupełniającej:

* J. W. Goethe, Podróż włoska, tłum. i oprac. H. Krzeczkowski, Warszawa 1980 – (w serii: Podróże, red. P. Hertz).

*Pisma teoretyczne niemieckich romantyków, wybrał i opracował Tadeusz Namowicz, Wrocław – Warszawa – Kraków 2000 (Biblioteka Narodowa, Seria II, nr 246).
* R. Wagner, Sztuka i rewolucja, wstęp i tłum. J. Mesnil, Lwów 1904.
* E., J. de Goncourt, Sztuka XVIII wieku, tłum. J. Guze, Warszawa 1981.
* J.K. Huysmans, O sztuce, oprac. E. Grabska, Wrocław-Warszawa-Kraków 1969.
* L. Tołstoj, Co to jest sztuka? wstęp: J. Iwaszkiewicz, Kraków 1980.
* R.M. Rilke, Auguste Rodin, tłum. W. Wirpsza, Kraków 1964.
Wypowiedzi artystów, pisarzy polskich, np.:
* Maksymilian i Aleksander Gierymscy. Listy i notatki, oprac. J. Starzyński, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1973 – (Teksty Źródłowe do Dziejów Teorii Sztuki, t. XX).
* S. Witkiewicz, Pisma zebrane, t. 1-4, red. Z. J. Jakubowski, M. Olszaniecka, (Wydawnictwo Literackie) Kraków 1974.
* W. Strzemiński, Pisma, oprac. Z. Baranowicz, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975 – (Teksty Źródłowe do Dziejów Teorii Sztuki, red. J. Starzewski, t. VI).

Wskazane są wstępnie opanowane podst. wiadomości z historii sztuki oraz zasadnicze wiadomości z historii filozofii.

Na ocenę wpływa udział i aktywność podczas zajęć, a przede wszystkim znajomość arcydzieł omawianych w kontekście teorii (ich położenie, oryginalny kontekst architektoniczny, historyczny, ideowy), ponadto wykształcony własny stosunek do tekstów teoretycznych omawianych podczas wykładów. Pozytywna bądź negatywna opinia wyrażana na wybrany temat wiąże się ze znajomością merytoryczną danego problemu teoretycznego. Ocenia się ponadto umiejętność rzetelnego przedstawienia oraz interpretacji dzieł sztuki w kontekście poszczególnych wypowiedzi artystów, pisarzy, biografów, filozofów, a także opisu dzieła sztuki w odniesieniu do tradycyjnych form ekfrazy. Brana jest pod uwagę prezentacja przedstawiona w trakcie semestru, jej poziom merytoryczny, rzetelna lektura wybranych autorów, a także podczas egzaminu syntetyczne przypomnienie problematyki analizowanej w referacie.

07.02.2024