Podstawowe

Stacjonarnie

Celem zajęć w II semestrze jest uporządkowanie informacji dotyczących przemian w obrazowaniu od malowideł naskalnych i rzeźb kamiennych z okresu paleolitu po obrazy tablicowe, freski, posągi, popiersia oraz założenia architektoniczne powstające do końca epoki nowożytnej. Wykład, wykorzystując metodologię antropologii kultury, uwzględnia zmienną rolę form artystycznych jako podstawowych form komunikowania, opisu świata i archiwizowania informacji, a także przemiany w kulturze i sposobach percepcji świata oraz wpływ, jaki wywarły one na sztuki wizualne.

Wykład ogniskuje się wokół wybranych pojęć, zagadnień i wzorców obejmujących swoim zakresem zarówno sztukę europejską, jak i sztukę i kulturę terytoriów pozaeuropejskich. To także okazja do wskazania ważnych centrów formatywnych dla kultury europejskiej na przestrzeni wieków (Ateny, Rzym, Rawenna, Konstantynopol, Akwizgran, Florencja-Rzym-Wenecja), a także związków kultury europejskiej z kulturami świata (m.in. wzajemny wpływ kultury buddyjskiej i hellenistycznej; związki pomiędzy kulturą islamu i sztuką średniowiecznej Europy).

Cykl wykładów w II semestrze koncentruje się na najbardziej charakterystycznych zjawiskach i formach artystycznych wypracowanych w okresie od paleolitu do końca epoki nowożytnej.

Blok formalno-stylistyczny — Krótki zarys rozwoju form [14 wykładów]

Sposoby widzenia – wykład wprowadzający w zagadnienia drugiego semestru.
Monumentalność i obiektywizm — sztuka Starożytnego Egiptu i Mezopotamii.
Konstrukcja i idealizowana natura — sztuka Starożytnej Grecji.
Innowacja techniczna i dokumentalizm — sztuka Starożytnego Rzymu.
Nowa przestrzeń kultu i synkretyczny kod wizualny — sztuka wczesnochrześcijańska.
Nowe kody i schematy wizualno-narracyjne — sztuka bizantyńska.
Twórcze zapożyczenia, zwrot ku syntezie, jedność wielości i różnorodność szczegółów — sztuka karolińska i ottońska oraz romańska.
Światło, proporcja i dualizm wizualny — sztuka gotycka.
Miłość do antyku i nowy obraz świata — sztuka renesansowa.
Teatralizacja i dynamizm kontra monumentalny absolutyzm — barok we Włoszech i Francji.
Gorliwa religijność kontra surowa rodzajowość — sztuka XVII wieku w podzielonych Niderlandach.
Rozkosz i synteza — sztuka XVIII wieku w Europie.
Ku rewolucji? – przemiany w sztuce końca XVIII i początków XIX wieku.

Podane zagadnienia omawiane są w trybie jedno lub dwuwykładowym w zależności od objętości materiału, który należy omówić.

Cykl wykładów bazujących na prezentacji multimedialnej, uzupełnianej pokazami filmów dokumentalnych dotyczący wybranych zjawisk z zakresu historii sztuki od prehistorii do końca epoki nowożytnej.

Literatura obowiązkowa:

E.H. Gombrich, O sztuce, Poznań 1997 i kolejne wydania.
H.W. Janson, Historia sztuki. Od czasów najdawniejszych po dzień dzisiejszy, Warszawa 1993 i kolejne wydania.
N. Davies, Europa, Kraków 1999 i kolejne wydania.
G. Pollock, R. Parker, Dawne mistrzynie. Kobiety, sztuka i ideologia, Smak Słowa 2025.

Literatura uzupełniająca:
W. Strzemiński, Teoria widzenia, Łódź 2016.
A. Warburg, Narodziny Wenus i inne szkice renesansowe, Gdańsk 2010.
E. Panofsky, Studia z historii sztuki, Warszawa 1971.
V. Stoichita, Ustanowienie obrazu, Gdańsk 2011.
P. Oczko, Suknia i sztalugi. Historie dawnych malarek, Wydawnictwo Znak 2024.
S. Kisza, Histeria sztuki, Wydawnictwo Znak 2024.

Ponadto lektury wskazywane na bieżąco w związku z wybranym przez studenta/studentkę tematem prezentacji wizualnej.

Warunkiem uczestnictwa w zajęciach jest zaliczenie I semestru kursu Historia Form i Praktyk Artystycznych.

Zaliczenie przedmiotu odbywa się na podstawie obecności. Warunkiem uzyskania zaliczenia przedmiotu jest wykazanie 50% + 1 obecności na zajęciach kontaktowych. Jest to warunek wstępny dopuszczenia do egzaminu kończącego przedmiot.

Na zajęciach obowiązuje lista obecności, Osoba Studiująca ponosi wyłączną odpowiedzialność za umieszczenie swojego nazwiska na każdej z list obecności.

Do limitów nie wliczają się nieobecności usprawiedliwione z powodu stanu zdrowia (L4) lub przez oficjalne podmioty zewnętrzne (np. organizatorów wydarzeń artystycznych, sportowych i innych, w które osoba studiująca jest zaangażowana w związku z tokiem studiów), z wyłączeniem pracodawców. 

Nieobecność nieusprawiedliwiona obniża ocenę uzyskaną z egzaminu, zgodnie z informacjami podanymi poniżej.

Egzamin z Historii Form i Praktyk Artystycznych odbywa się pod hasłem: Co z tym dzisiaj poczniemy?.

Egzamin przyjmuje formę ustnej wypowiedzi powiązanej z prezentacją wizualną dotyczącą wybranego dzieła sztuki powstałego w okresie od prehistorii do końca epoki nowożytnej – do 1800 roku – zarówno w jego pierwotnym kontekście historycznym, społecznym i kulturowym, jak i w kontekście aktualnej rzeczywistości artystycznej).

Oceniane są następujące elementy:

1. Umiejętność przedstawienia kontekstu historyczno-kulturowego oraz społecznego związanych z wybranym dziełem sztuki oparta na wiedzy zaczerpniętej z właściwie dobranych lektur.
2. Umiejętność przeanalizowania znaczenia wybranego dzieła sztuki zarówno w perspektywę pierwotnej, jak i w perspektywie współczesności.
Umiejętność przekazywania treści w sposób przystępny, a jednocześnie spełniający kryteria wypowiedzi akademickiej (zastosowanie odpowiedniej terminologii itp.).
3. Staranność przygotowania prezentacji (dobór ilustracji i ich źródła, poprawność językowa i terminologiczna, koherentność prezentacji, estetyka wykonania prezentacji).

Ostateczna ocena z egzaminu stanowi wypadkową wynikającą ze spełnienia wymogów dotyczących frekwencji oraz oceny z prezentacji (nie jest to średnia arytmetyczna!).  

Poniższe zestawienie przedstawia widełki i warunki brzegowe podstawowych ocen:

Ocena 2.0 – niewykonanie zadania egzaminacyjnego w terminie lub brak obecności wypełniających kryterium 50% + 1.

Ocena 3.0: znikoma obecność na zajęciach (w granicach 60%, tj. 8-9 obecności na 14) i/lub niechlujne opracowanie prezentacji, niski poziom kompetencji językowych podczas prezentacji; posługiwanie się kalkami i stereotypowymi ujęciami tematu.

Ocena 4.0: max. dwie nieusprawiedliwione nieobecności podczas zajęć i/lub poprawnie przygotowana prezentacja, dość dobrze dobrany materiał ikonograficzny i terminologia, umiarkowana oryginalność w sposobie przedstawiania tematu.

Ocena 5.0: pełna frekwencja na zajęciach (z wyłączeniem nieobecności usprawiedliwionych) oraz interesująca prezentacja wizualna, właściwie dobrany materiał ikonograficzny i terminologia, zauważalna znajomość lektur przedmiotowych, oryginalność w sposobie przedstawiania tematu.

Ocena 5.5: pełna frekwencja na zajęciach (z wyłączeniem nieobecności usprawiedliwionych) oraz interesująca prezentacja wizualna, zawierająca nieoczywiste przykłady świadczące o zapoznaniu się zarówno z lekturami obowiązkowymi, jak i dodatkowymi polecanymi podczas zajęć, znakomicie dobrany materiał ikonograficzny, zaawansowana terminologia specjalistyczna, wysoka oryginalność w sposobie przedstawiania tematu.

16.02.2026