podstawowe

stacjonarnie

Celem przedmiotu jest przekazanie wiedzy na temat teorii i praktyk obecnych w obrębie sztuki współczesnej dotyczących najważniejszych pojęć konstytuujących sztukę XX i XXI wieku. Przedmiotem refleksji będą następujące pojęcia: modernizm i postmodernizm jako dwa wielkie porządki kultury XX wieku; dzieło sztuki i przemiany w jego pozycjonowaniu; artysta/twórca; przestrzeń wystawiennicza; praktyki wystawiennicze i modele kuratorstwa. Rozważania zostaną oparte o lekturę i analizę tekstów artystów, filozofów, krytyków i historyków sztuki, badaczy zajmujących się obszarem studiów kulturowych i medialnych, antropologów kultury i socjologów publikujących swoje wypowiedzi w XX i XXI wieku. W prezentacji poszczególnych koncepcji filozoficznych, socjologicznych, artystycznych, antropologicznych i kulturoznawczych nacisk zostanie położony na ich relację do przemian zachodzących w sztuce XX i XXI wieku oraz na wypracowanie samodzielnej postawy studenta wobec przedstawianych teorii i praktyk.

1. Nowoczesność – ponowoczesność, modernizm – postmodernizm: dyskusja wokół dwóch podstawowych paradygmatów kultury XX i XXI wieku.
2. Modernizm i postmodernizm w kinie – awangarda, neoawangarda i postawangarda?
3. Współczesne definicje i formy dzieła sztuki – dzieło sztuki w epoce mechanicznej reprodukcji, dzieło gotowe, dzieło zawłaszczone, dzieło w procesie, dzieło jako relacja, dzieło potencjalne.
4. Współczesne koncepcje autora – śmierć autora według Rolanda Barthesa, autor w tekstach Michela Foucaulta, miejsce autora w sztuce interaktywnej i relacyjnej.
5. Współczesne przestrzenie wystawiennicze – dyskurs MoMA, pojęcie White Cube, przestrzeń wystawiennicza po białym sześcianie, klasyczna, modernistyczna i postmodernistyczna przestrzeń jako obszar prezentacji sztuki.
6. Współczesne praktyki wystawiennicze:
a. Wystawa jako opowieść antropologiczna.
b. Wystawa jako wypowiedź polemiczna.
c. Wystawa jako przestrzeń działania.
d. Wystawa jako traktat naukowy.
7. Współczesne praktyki kuratorskie:
a. Kurator jako demiurg.
b. Kurator jako akuszer.
c. Kurator-artysta.

Podstawową formą nauczania jest wykład o charakterze problemowym ilustrowany prezentacją wizualną oraz – w uzasadnionych przypadkach – fragmentami filmowym. Wybrane zajęcia mają postać konwersatorium bazującego na lekturze tekstów (lista lektur jest studentom przekazywane sukcesywnie w toku zajęć) i interpretacji zawartych w nich koncepcji i idei.
W trakcie wykładu przewidziano dyskusje ze studentami oraz dyskusje studentów między sobą w grupach nad wybranymi zagadnieniami (ocena wybranego modelu wystawienniczego/kuratorskiego), które kończą się prezentacją przez studentów wypracowanych wspólnie poglądów i opinii.

Literatura podstawowa:

1. Wolfgang Welsch, Nasza postmodernistyczna moderna, Warszawa 1999.
2. Wolfgang Welsch, Estetyka poza estetyką, Kraków 2005.
3. Marshall Berman, Wszystko, co stałe, rozpływa się w powietrzu. Rzecz o doświadczeniu nowoczesności, Kraków 2006.
4. Hal Foster, Powrót realnego. Awangarda u schyłku XX wieku, Kraków 2010.
5. Peter Sloterdijk, Kryształowy pałac. O filozoficzną teorię globalizacji, Warszawa 2011.
6. Walter Benjamin, Dzieło sztuki w dobie reprodukcji technicznej, przeł. J. Sikorski, w: idem, Anioł historii, wybór i opracowanie H. Orłowski, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1996.
7. Roland Barthes, Śmierć autora, przeł. Michał Paweł Markowski, "Teksty Drugie", 1999, nr 1/2.
8. Brian O'Doherty, Biały sześcian od wewnątrz. Ideologia przestrzeni galerii, Gdańsk 2015.
9. Nicholas Bourriaud, Estetyka relacyjna, przeł. Łukasz Białkowski, Kraków 2012.
10. Claire Bishop, Sztuczne piekła. Sztuka partycypacyjna i polityka widowni, przeł. Jacek Staniszewski, Warszawa 2015.

Literatura uzupełniająca:

1. Michel de Certeau, Wynaleźć codzienność. Sztuki działania, Kraków 2008.
2. Serge Guilbaut, Jak Nowy Jork ukradł ideę sztuki nowoczesnej: Ekspresjonizm abstrakcyjny, wolność i zimna wojna, Warszawa 1992.
3. Jean Baudrillard, Symulakry i symulacja, 2005.

Ponadto wybrane artykuły będące podstawą do dyskusji prowadzonych podczas wykładów, których lista jest studentom przekazywana na bieżąco.

Zaliczenie przedmiotu odbywa się na podstawie obecności. Warunkiem uzyskania zaliczenia przedmiotu jest wykazanie 50% + 1 obecności na zajęciach kontaktowych. Jest to warunek wstępny dopuszczenia do egzaminu kończącego przedmiot.

Na zajęciach obowiązuje lista obecności, Osoba Studiująca ponosi wyłączną odpowiedzialność za umieszczenie swojego nazwiska na każdej z list obecności.

Do limitów nie wliczają się nieobecności usprawiedliwione z powodu stanu zdrowia (L4) lub przez oficjalne podmioty zewnętrzne (np. organizatorów wydarzeń artystycznych, sportowych i innych, w które osoba studiująca jest zaangażowana w związku z tokiem studiów), z wyłączeniem pracodawców.

Nieobecność nieusprawiedliwiona obniża ocenę uzyskaną z egzaminu, zgodnie z informacjami podanymi poniżej.

gzamin z Współczesnych Teorii i Praktyk Artystycznych odbywa się pod hasłem: Jakim/Jaką Artystką/Artystą/Osobą Artystyczną chciałbym/chciałabym być?.

Egzamin przyjmuje formę eseju o objętości min. 2000 słów odpowiadającego na pytanie o przyjęty model bycia artystą/artystką/osobą artystyczną w jego powiązaniu ze współczesnymi tendencjami w sztukach wizualnych i projektowaniu graficznym) oceniane są nastepujące elementy:

1. Rzetelność i terminowość przygotowania eseju (należy go przesłać na adres: mraczek-karcz@asp.krakow.pl).
2. Poprawność językowa i forma estetyczna eseju.
3. Wykorzystanie wiedzy pozyskanej w toku studiów oraz w trakcie lektur ustalonych z prowadzącą zajęcia.
4. Umiejętność selekcjonowania materiału i doboru ram teoretycznych adekwatnych do poruszanej tematyki.
5. Umiejętność formułowania myśli i klarowność wywodu oraz stopień powiązania tematu eseju z aktualnymi tendencjami w sztukach wizualnych lub projektowaniu graficznym.

Ostateczna ocena z egzaminu stanowi wypadkową wynikającą ze spełnienia wymogów dotyczących frekwencji oraz oceny z prezentacji (nie jest to średnia arytmetyczna!).

Poniższe zestawienie przedstawia widełki i warunki brzegowe podstawowych ocen:

Ocena 2.0 – niewykonanie zadania egzaminacyjnego w terminie lub brak obecności wypełniających kryterium 50% + 1.
Ocena 3.0: znikoma obecność na zajęciach (w granicach 60%, tj. 8-9 obecności na 14) i/lub niechlujne edytorskie opracowanie eseju, niski poziom kompetencji językowych; posługiwanie się kalkami i stereotypowymi ujęciami tematu.
Ocena 4.0: max. dwie nieusprawiedliwione nieobecności podczas zajęć i/lub poprawnie edytorsko przygotowany esej, dość dobrze dobrana terminologia, umiarkowana oryginalność w sposobie przedstawiania tematu.
Ocena 5.0: pełna frekwencja na zajęciach (z wyłączeniem nieobecności usprawiedliwionych) oraz interesujący esej, w odpowiedniej formie edytorskiej, zauważalna znajomość lektur przedmiotowych, oryginalność w sposobie ujęcia tematu.
Ocena 5.5: pełna frekwencja na zajęciach (z wyłączeniem nieobecności usprawiedliwionych) oraz bardzo interesujący esej przyjmujący nieoczywistą formę wypowiedzi, przygotowany w doskonałej formie edytorskiej, zawierająca odniesienia świadczące o zapoznaniu się zarówno z lekturami obowiązkowymi, jak i dodatkowymi polecanymi podczas zajęć, użycie zaawansowanej terminologii specjalistycznej, wysoka świadomość ujawniająca się w sposobie przedstawiania tematu.

16.02.2026