kierunkowe

stacjonarnie

Celem przedmiotu jest pogłębienie i rozwinięcie zagadnień poruszanych na przedmiocie w semestrze 7 i rozszerzenie możliwości działań praktycznych w ramach zabiegu przenoszenia malowideł ściennych; nabycie umiejętności wykorzystania zabiegu, bądź jego elementów, w ramach prac konserwatorskich przy malowidłach ściennych w terenie; opanowanie zasad i nabycie praktycznych umiejętności opracowania konserwatorskiego projektu przeniesienia malowidła oraz konserwacji transferu; doskonalenie rozpoznawania i określania materialnych i niematerialnych cech konstytutywnych dzieła sztuki decydujących o jego autentyźmie oraz ćwiczenie umiejętności ich utrzymania w kontekście zabiegu przenoszenia malowidła ściennego; nabycie umiejętności dostosowania metodyki przenoszenia do specyfiki obiektu zabytkowego oraz dzieła sztuki współczesnej; opanowanie zasad rozwarstwiania malowideł ściennych; opanowanie zasad i nabycie praktycznych umiejętności utrzymania kształtu powierzchni w procesie przenoszenia malowideł; nabycie umiejętności organizacji prac zespołowych, wykoształcenie odpowiedzialności, samodzielności oraz umiejętności koordynowania działań interdyscyplinarnych.

Treści programowe przekazywane w ramach wykładów informacyjnych i konwersatoriów

• Problematyka przenoszenia malowideł ściennych w kontekście ochrony dzieł sztuki site-specific, site-related i site-responsive.
• Identyfikacja i ochrona tożsamości dzieła sztuki, w tym jego materialnych oraz niematerialnych cech konstytutywnych, jako element projektowania konserwatorskiego i planowania przenoszenia współczesnego malowidła ściennego.
• Rozdzielanie wielowarstwowych układów malowideł ściennych - problemy technologiczne i ideowe.
• Podłoża współczesnych malowideł ściennych w kontekście zabiegu przenoszenia malowideł ściennych (technika i technologia, problemy i zagrożenia).
• Transfery jako narzędzie w projektowaniu zabytkowego wnętrza.
• Wybrane zagadnienia szczegółowe w ramach zabiegu przenoszenia, omówienie na przykładzie realizacji konserwatorskich:
  • Badania i re-konserwacja historycznych transferów.
  • Przenoszenie wielkoformatowych malowideł.
  • Specyfika przenoszenia malowideł wykonanych we współczesnych technikach malarskich (m.in. technika akrylowa, marker).
  • Problematyka przenoszenie dekoracji wykonanych w technice mozaiki.

Zadania dydaktyczne realizowanie w ramach ćwiczeń w pracowni

• Praca przy dziełach sztuki - przeniesienie malowidła ściennego lub konserwacja transferu.
  • Obiekty dobierane są tak, aby umożliwić studentom pracę w zespołach. W procesie dydaktycznym nacisk kładzie się na wypracowanie prawidłowego trybu podejmowania decyzji konserwatorskich, wpojenie odpowiedzialności za powierzony obiekt i organizację pracy. Stałym elementem kursu jest również opracowanie programu i harmonogramu prac oraz wykonanie dokumentacji konserwatorskiej z uwzględnieniem specyfiki zabiegu.
  • Zadanie przydzielane jest 2-4 osobowym zespołom. W zależności od dostępnych obiektów zadanie obejmuje przeprowadzenie całego zabiegu (łącznie z budową podłoża) lub też niektórych jego faz. Część zadania (zdjęcie malowidła) może być realizowana w terenie. Zespoły przygotowują projekty (rozpoznanie, program, harmonogram, perspektywy użytkowania), które oceniane i zatwierdzane są przy udziale wszystkich słuchaczy kursu. Następnie według tych programów realizowane są prace. Równocześnie prowadzona jest pełna dokumentacja konserwatorska.
• Elementy projektowania konserwatorskiego - indywidualne opracowanie założeń do programu przeniesienia malowidła ściennego na terenie Krakowa, wskazanego przez prowadzącego.
  • Prezentacja wyników następuje na końcowym przeglądzie, który ma formę zbliżoną do komisji konserwatorskiej jaka w praktyce konserwatorskiej odbiera wykonaną pracę. Taka forma pozwala na włączenie studentów do oceny prac i uświadomienie im odpowiedzialności za powierzony obiekt. W trakcie przeglądu sprawdzany jest również stopień przyswojenia wiedzy teoretycznej z wykładów i podanej literatury.

• wykład informacyjny
• wykład z elementami konwersatorium i dyskusji,
• konwersatorium, dyskusja w grupach,
• warsztaty w terenie
• ćwiczenia praktyczne przy indywidualnym stanowisku pracy,
• korekta indywidualna i w zespołach

Literatura obowiązkowa

• Białek-Kostecka D., Hanusek O., Wyzwania współczesnej konserwacji dzieł sztuki – z doświadczeń Pracowni Przenoszenia i Rozwarstwiania Malowideł Ściennych [w:] "Studia Jubileuszowe. 70 lat Wydziału Konserwacji Dzieł Sztuki ASP w Krakowie", Kraków: Wydawnictwo Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, 2020.
• Kosakowski E., Konserwacja transferu na przykładzie malowideł z klasztoru oo. Dominikanów w Lipsku [w:] "Studia i Materiały Wydziału Konserwacji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie", t. I, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1992, s. 29-43.
• Kosakowski E., Uzależnienie metody rozdzielenia malowideł ściennych od ich budowy, "Studia i Materiały Wydziału Konserwacji Dzieł Sztuki ASP w Krakowie", t. XVI, Kraków: Wydawnictwo Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, 2007, s. 48–56.
• Ostaszewska M., Przeniesienie na nowe podłoże gotyckich malowideł ściennych w kamienicy przy ul. Mikołajskiej 2 w Krakowie, Warszawa: Ministerstwo Kultury i Sztuki. Zarząd Muzeów i Ochrony Zabytków, 1992. Biblioteka Muzealnictwa i Ochrony Zabytków, seria B, tom LXXXVIII, s.101-128.
• Ostaszewska M., Transfer malowidła ściennego w projektowaniu zabytkowego wnętrza [w:] "Od badań do konserwacji: materiały z konferencji 23-24 października 1998", Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2002, s. 49-55.

Literatura uzupełniająca

• Białek-Kostecka D., Transfery malowideł ściennych – od konserwacji ratunkowej po sztukę współczesną. Kontrowersje wokół zabiegu, próby łagodzenia negatywnych konsekwencji [w:] „Wspólnie dla ratowania piękna przeszłości. Materiały z konferencji - Kraków, 25 października 2010", Kraków: Wydawnictwo Artcards, 2010, s. 157-164.
• Brajer I., The restoration of a transferred fresco mounted on canvas with oil casein glue [w:] "Zeitschrift für Kunsttechnologie und Konservierung", r. 14, Worms: Wernersche Verlaggesellschaft, 2000, s. 88-96.
• Brajer I., Aspect of reversibility in transferred wall paintings [w:] "Reversibility: does it exist", London: British Museum, 1999. Occasional paper no. 135, s. 63-71.
• Stec M., Technika przenoszenia dekoracji ściennych, „Renowacje”, t. II, z. 1, 1999, s. 27-33.

Aby uzyskać zaliczenie należy mieć 80% obecności na zajęciach oraz zrealizować przewidziane programem zadania.

• na ocenę 3,0: wymagane minimum 80% obecności, wykonanie i zaprezentowanie ćwiczenia, stworzenie programu prac w ramach zadania terenowego oraz jego obrona, przygotowanie dokumentacji na poziomie dostatecznym, odbycie zajęć terenowych*.
• na ocenę 4,0: wymagane minimum 80% obecności oraz wykonanie i zaprezentowanie ćwiczenia, stworzenie programu prac w ramach zadania terenowego oraz jego obrona, przygotowanie dokumentacji na poziomie dobrym, odbycie zajęć terenowych*.
• na ocenę 5,0: wymagane minimum 80% obecności oraz wykonanie i zaprezentowanie ćwiczenia, stworzenie programu prac w ramach zadania terenowego, jego obrona i przygotowanie dokumentacji na poziomie bardzo dobrym, aktywny udział w zajęciach oraz doskonała współpraca w zespole konserwatorskim, odbycie zajęć terenowych*.
• na ocenę 5,5: wymagane minimum 80% obecności oraz wykonanie i zaprezentowanie ćwiczenia, stworzenie programu prac w ramach zadania terenowego oraz jego obrona, przygotowanie dokumentacji na poziomie celującym, ponadprogramowe zaangażowanie, aktywność w zajęciach
  i doskonała współpraca w ramach zespołu, odbycie zajęć terenowych*.

* Kryteria obecny zajęć terenowych reguluje Regulamin Zajęć Terenowych w Katedrze Konserwacji i Restauracji Malowideł Ściennych.

20.02.2026