podstawowe

stacjonarnie

Celem kursu jest zapoznanie studenta z wybranymi zagadnieniami z historii sztuki – architektury, elementów urbanistyki, malarstwa, rzeźby i nowych form przekazu artystycznego, ze szczególnym uwzględnieniem sztuki od końca XIX w. do czasów współczesnych. Wykład ma na celu uwrażliwienie studentów na dynamikę przemian sztuki i jej powiązań z problemami projektowymi na różnych etapach jej rozwoju. W toku wykładu liczne powroty do sztuki dawnej służą lepszemu i pogłębionemu rozumieniu teraźniejszości. Wykład obejmuje chronologiczne omówienie dziejów sztuki oraz porusza zagadnienia formy, funkcji i znaczenia dzieła sztuki obecnie i w przeszłości. Problemy artystyczne omawiane są w kontekście przemian kulturowych. Kluczowym zagadnieniem, który stanowi pewną osnowę wypowiedzi jest przestrzeń oraz jej rozumienie w różnych epokach historycznych i w sztuce współczesnej.

Celem wykładu jest także wspomaganie procesu samodzielnego poszerzania wiedzy, praktycznej analizy i opisu sztuki, a także krytycznego podejścia do dzieła historycznego i współczesnego.

W toku wykładu liczne powroty do sztuki dawnej służą lepszemu i pogłębionemu rozumieniu teraźniejszości. Wykład porusza zagadnienia formy, funkcji i znaczenia dzieła sztuki obecnie i w przeszłości. Problemy artystyczne omawiane są w kontekście przemian kulturowych. Kluczowym zagadnieniem, które stanowi pewną osnowę wykładanych treści jest przestrzeń oraz jej rozumienie w różnych epokach historycznych i w sztuce współczesnej.

Treści prezentowane na wykładach będą osadzone wokół pojęć:

1.    Ekspresja jako tendencja w sztuce od czasów prehistorycznych po współczesność. Od malarstwa jaskiniowego poprzez przykłady antyczne (okres hellenistyczny), średniowieczne (zwłaszcza gotyckie), nowożytne (barok, rzeźba rokokowa) po wiek XX. Ekspresjonizm niemiecki w I i II połowie XX wieku jako kierunek artystyczny - jego oblicza i znaczenie. Ekspresjonizm abstrakcyjny w USA. Współczesne nurty ekspresyjne.

2.    Od konceptualizmu do land-artu. Rola przekazu językowego w sztuce. Czy dzieło musi mieć postać materialną? Renesansowe „disegno” a XX-wieczny konceptualizm. Land-art jako przykład sztuki efemerycznej. Ziemia jako materia artystyczna.

3.    Działanie - sztuka jako wydarzenie. Od teatru antycznego, poprzez średniowieczne misteria, nowożytne “teatrum sacrum”, futurystyczne i dadaistyczne przedstawienia, po XX-wieczne i współczesne happeningi i performance. Dokumentacja działań artystycznych - fotografia, video, nowe media, sztuka cyfrowa.

4. Ruch w sztuce. Złudzenia ruchu i poruszenia w sztuce od baroku ze szczególnym uwzględnieniem XX-wiecznych nurtów - op-artu i kinetyzmu. Rola nauki i techniki w tworzeniu sztuki współczesnej. Przykład “Senstera” Edwarda Ihnatowicza. Pojęcie sztuki responsywnej.

5.  Popularność w kontekście sztuki. Pop-art i jego znaczenie. Fenomen twórczości Andy’ego Warhola. Przykłady pop-designu. Relacje sztuki i designu. Sztuka i kontrkultura na przykładzie ruchu hippisowskiego.

6. Światło w sztuce – na przykładzie architektury, rzeźby i malarstwa. Budowanie przestrzeni architektonicznej światłem – od prehistorii, po starożytność, Bizancjum, średniowiecze, nowożytność i współczesność (m.in. Tadao Ando). Światło w sztukach plastycznych – światłocień, chiaro scuro, luminizm, światło reflektorowe, rewolucja impresjonistyczna. Rola sztucznego oświetlenia w sztuce. Światło jako medium artystyczne w sztuce współczesnej.

7. Ludowość w sztuce i współczesne style etniczne. Sztuka okresu Młodej Polski, rola Wyspiańskiego, fenomen stylu zakopiańskiego Stanisława Witkiewicza. Rola tradycji i kultury na przykładzie współczesnych architektów japońskich, szczególnie Kengo Kumy. Tradycja a współczesność. Poszukiwania tożsamości kulturowej i narodowej w sztuce i designie w dobie globalizacji. Współczesna moda na etno-design i jej znaczenie.

8. Muzea sztuki i wystawiennictwo – od pierwszych kolekcji dzieł sztuki, ideę muzeum, po współczesne sposoby prezentacji dzieł sztuki. Współczesne środki cyfrowe i ich znaczenie w wystawiennictwie. Wystawa jako narracja.

9.  Rzeźba – wprowadzenie w trzeci wymiar. Rola materiału. Relacja rzeźby z przestrzenią. Masa i pustka. Formalne i stylowe przemiany rzeźby od prehistorycznych Wenus po współczesne kreacje. Współczesne sposoby prezentacji rzeźb.

10. Konteksty sztuki. Przestrzeń miasta jako żywa przestrzeń sztuki. Christo i idea „opakowania” architektury. Historia graffiti i sztuka ulicy. Zmiana kontekstu miejsca poprzez inicjowanie działań cyfrowych na tle znanych budynków architektonicznych.

Tematyka wykładu i zagadnienia prezentowane na zajęciach niekiedy ulegają zmianie, tak aby dostosować je do potrzeb studentów oraz problemów i poszukiwań artystycznych, które ich nurtują. 

wykład problemowy z prezentacją multimedialną

Literatura obowiązkowa

J. Białostocki, Sztuka cenniejsza niż złoto, kilka wydań

A. Włodarczyk-Kulak, M. Kulak, Główne kierunki artystyczne w sztuce XX i XXI wieku, Warszawa-Bielsko-Biała 2010

Literatura uzupełniająca

A. Rottenberg, Sztuka w Polsce 1945-2005, Warszawa 2005

Słownik sztuki XX wieku, Warszawa 1998

E. Gombrich, O sztuce, Arkady, Warszawa 2000

M. Dantini, Sztuka współczesna, Warszawa 1998

Przedmiot wymaga wstępnej znajomości dziejów sztuki na poziomie maturalnym

na ocenę 3: student potrafi udzielić prawidłowej odpowiedzi na większość (51%) pytań w trakcie egzaminu pisemnego;

na ocenę 3,5: student potrafi udzielić prawidłowej odpowiedzi na większość (62%) pytań w trakcie egzaminu pisemnego;

na ocenę 4: student potrafi udzielić prawidłowej odpowiedzi na większość (73%) pytań w trakcie egzaminu pisemnego;

na ocenę 4,5: student potrafi udzielić prawidłowej odpowiedzi na większość (84%) pytań w trakcie egzaminu pisemnego;

na ocenę 5: student potrafi udzielić prawidłowej odpowiedzi na większość (95%) pytań w trakcie egzaminu pisemnego;

na ocenę 5,5: student potrafi udzielić prawidłowej odpowiedzi na wszystkie (100%) pytania w trakcie egzaminu pisemnego

10.02.2026