Katalog ECTS

Historia sztuki współczesnej

Pedagog: mgr Magdalena Kownacka

Pole Opis
Język wykładowy polski;
Grupa przedmiotów:

przedmiot podstawowy

Powiązanie z prowadzonymi badaniami naukowymi w dyscyplinie sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki nie
Sposób realizacji

stacjonarnie

Formy zajęć
Formy zajęć do wyboruLiczba godzin zajęćw tym liczba godzin zajęć na odległość
Wykład 32 0
Aktywność i liczba godzin pracy studenta
Aktywność studentaLiczba godzin pracy
Udział w zajęciach dydaktycznych objętych harmonogramem realizacji programu studiów 32
Praca własna studenta (w tym m. in.: zadania domowe, przygotowanie prac etapowych i/lub końcowych, przygotowanie do zaliczenia/egzaminu, zapoznanie się z literaturą, udział w konsultacjach i inne) 28
RAZEM 60
Cel przedmiotu

Omówienie współczesnych metod badań nad sztuką i obrazem, w tym historii sztuki, studiów nad kulturą wizualną czy socjologią sztuki. Wprowadzenie kluczowych dla aktualnej praktyki artystycznej dyskursów i narzędzi jak: postkolonializm, feminizm, instytucjonalizm. Wskazanie relacji pomiędzy sztuką aktualną a historycznymi formami i praktykami artystycznymi i instytucjonalnymi. Ekosystem pola sztuki - określenie podstawowych elementów współczesnego systemu sztuki, ich rola, geneza i charakterystyka. Historia wystawiennictwa oraz podstawowe strategie kuratorskie. 

Efekty uczenia się przedmiotu
w zakresie wiedzy
Efekt kierunkowyEfekt przedmiotowyFormy weryfikacji osiągnięcia efektu

K2_W01

W1: Zna problematykę obszarów stycznych sztuki, nauki i technologii, związane z nią przykłady formułowania i rozwiazywania złożonych zagadnień współczesnej praktyki artystycznej i jej prognozowania

konwersatorium

K2_W04

W2: Zna i rozumie problematykę nurtów, tendencji i hipotez intelektualnych współczesności, ich wzajemne relacje, zależności i konflikty

praca semestralna

K2_W10

W3: Zna i rozumie wagę odpowiedzialności za skutki, które może powodować ich aktywność twórcza, projektowa i interwencje w otoczenie – umieć je przewidywać i twórczo stymulować

konwersatorium

w zakresie umiejętności
Efekt kierunkowyEfekt przedmiotowyFormy weryfikacji osiągnięcia efektu

K2_U03

U1: Potrafi budować komunikaty artystyczne oraz wchodzić w dialog i polemikę ze środowiskiem, w którym funkcjonuje

konwersatorium

K2_U04

U2: Potrafi na bazie doświadczeń związanych ze studiami I stopnia – tworzyć własne koncepcje artystyczne w obszarze i na granicach swojej specjalności, znajdywać środki i sprzymierzeńców do ich realizacji i publikacji.

konwersatorium

K2_U06

U3: Potrafi projektować i przewidywać efekty prac artystycznych w aspekcie estetycznym, społecznym i prawnym.

konwersatorium

w zakresie kompetencji społecznych
Efekt kierunkowyEfekt przedmiotowyFormy weryfikacji osiągnięcia efektu

K2_K02

K1: Jest gotów do samodzielnego funkcjonowania w przestrzeni publicznej, prezentowania, argumentacji i obrony własnych racji wobec różnych gremiów

konwersatorium

K2_K06

K2: Jest gotów do korzystania z umiejętności krytycznej oceny sytuacji zewnętrznej, oraz umiejętności przyjmowania krytycznych ocen o swoich działaniach od innych, weryfikacji opinii i wartości dominujących, poddania ich krytycznej ocenie i aktualizacji

praca semestralna

K2_K08

K3: Jest gotów do komunikowania się, negocjowania i organizowania działań - integracji z innymi osobami, autorami, grupami i instytucjami w różnych przedsięwzięciach kulturalnych i produkcyjnych - prezentowania w przystępny sposób zadań i przedsięwzięć, również przy zastosowaniu technologii informacyjnych, inicjowania pracy kolektywnej i kierowania kreatywnymi zespołami realizacyjnymi

konwersatorium

Treści programowe

1. Geneza i przemiany wystawiennictwa: od kunstkamer i salonów akademickich po wystawy powszechne. Wystawa jako narzędzie organizowania wiedzy, konstruowania hierarchii i reprezentacji świata.
2. Awangardowe praktyki wystawiennicze: eksperymenty przestrzenne i ekspozycyjne awangard XX wieku, redefinicja relacji między dziełem, przestrzenią wystawy a odbiorcą.
3. Przemiany praktyk artystycznych i kuratorskich w drugiej połowie XX wieku: performans, happening, dematerializacja dzieła sztuki, rozwój wystaw problemowych i kuratorstwa autorskiego.
4. Instytucjonalne i filozoficzne uwarunkowania definicji sztuki: granice pojęcia sztuki, status dzieła artystycznego oraz rola teorii i instytucji w jego rozpoznawaniu i legitymizacji.
5. Pole produkcji artystycznej w ujęciu socjologicznym: struktura pola sztuki, relacje między jego uczestnikami, mechanizmy hierarchizacji, dystrybucji kapitału symbolicznego i autonomii.
6. Ideologia przestrzeni wystawienniczej: koncepcja white cube, historyczne i społeczne uwarunkowania przestrzeni galerii oraz jej wpływ na produkcję i odbiór sztuki.
7. Feministyczna rewizja historii sztuki: krytyka kanonu, mechanizmy wykluczenia i reprezentacji oraz znaczenie płci w kształtowaniu historii sztuki i praktyk instytucjonalnych.
8. Postkolonialna krytyka systemu sztuki: eurocentryzm, globalizacja, relacje centrum i peryferii, przemiany praktyk wystawienniczych i kuratorskich w kontekście globalnego obiegu sztuki.
9. Struktura współczesnego pola sztuki w Polsce: identyfikacja instytucji, organizacji, inicjatyw i uczestników pola oraz analiza zachodzących między nimi relacji.
10. Możliwości działania w polu sztuki: analiza uwarunkowań instytucjonalnych i społecznych, rozpoznawanie mechanizmów władzy oraz formułowanie własnych strategii działania artystycznego.

Metody dydaktyczne

Konwersatorium wsparte lekturą wybranych tekstów, prezentacją multimedialną oraz wspólną dyskusją.

Wykaz literatury obowiązkowej i uzupełniającej

Literatura obowiązkowa:
1. Arthur C. Danto, Świat sztuki", [w:] Arthur C. Danto, "Świat sztuki. Pisma z filozofii sztuki", Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2006, ss. 35-46;
2. Pierre Bourdieu, „Reguły sztuki.Geneza i struktura pola literackiego", UNIVERSITAS, 2001 (wybrane fragmenty);
3. B. O’Doherty, Biały sześcian od wewnątrz. Ideologia przestrzeni galerii, Fundacja Alternativa, Gdańsk 2015 (wybrane fragmenty);
4. Rozsika Parker, Griselda Pollock, „Dawne mistrzynie", Smak Słowa, 2025 (wybrane fragmenty);
5. Anna Dezeus „Lata lekkości. Sztuka współczesna w epoce bezcielesnego kapitału", [w:] „Księga Zmian", red. Anna Bargiel, Lidia Krawczyk, Krzysztof Siatka, Magdalena Ziółkowska, Bunkier Sztuki, 2018;
6. Okwui Enwezor, „The Postcolonial Constellation: Contemporary Art in a State of Permanent Transition", „Research in African Literatures", Tom 34, Number 4, 2003, ss. 57-82;
7. Andrea Fraser, „Pole sztuki współczesnej: Diagram", tłum. Katarzyna Bojarska, https://ingart.pl/pl/az/bazawiedzy/pole_sztuki_wspolczesnej_diagram

 

Literatura uzupełniająca:

1. H. U. Obrist, Krótka historia kuratorstwa, Korporacja Ha!Art, Kraków, 2016;
2. Muzeum Sztuki. Antologia, red. M. Popczyk, Universitas, Krakow 2005;
3. Fabryka Sztuki. Podział pracy oraz dystrybucja kapitałów społecznych w polu sztuk wizualnych we współczesnej Polsce, red. M. Kozłowski, J. Sowa, K. Szreder, Wolny Uniwersytet Warszawy 2014; https://www.nck.pl/badania/raporty/-fabryka-sztuki-podzial-pracy-oraz-dystrybucja-kapitalow-w-polu-sztuk-wizualnych-we-
4. P. Policht, Igrzyska śmierci. Konkursy artystyczne w Polsce, culture.pl, 28.07.2022; https://culture.pl/pl/artykul/igrzyska-smierci-konkursy-artystyczne-w-polsce
5. K. Plinta, Satysfakcja niegwarantowana. Konkursy artystyczne w Polsce po 1989 roku, SZUM nr 11, s.36-49 lub http://magazynszum.pl/wp-content/uploads/2015/12/SZUM-20160321-13-43.pdf
6. J. Banasiak, Walczcie o swoje, walczcie o „droit de suite”! Rozmowa z Laurą Pawelą i Wilhelmem Sasnalem, Magazyn Szum, 08.02.2019; https://magazynszum.pl/walczcie-o-swoje-walczcie-o-droit-de-suite-rozmowa-z-laura-pawela-i-wilhelmem-sasnalem/
7. Raport rynek sztuki 2017, red. A, Gill, S. Kiedroń, W. Ptak,; https://issuu.com/numarte/docs/numarte_raport_2018_18_06_issu

Dodatkowe informacje -brak-
Sposoby oceniania osiągniętych efektów uczenia się
Sposób oceniania (składowe)Składowe oceny końcowej w % (łącznie 100%)
aktywność na zajęciach 20%
przygotowanie i zaprezentowanie pracy semestralnej 60%
obecność na zajęciach 20%
Kryteria i skala ocen

Na ocenę 3 wymagane min. 60% obecności i realizacja pracy semestralnej na poziomie dostatecznym
Na ocenę 4 wymagane min. 70% obecności, realizacja pracy semestralnej w stopniu dobrym, zadawalająca aktywność na zajęciach
Na ocenę 5 wymagane min. 80% obecności i realizacja pracy semestralnej na poziomie bardzo dobrym, wyraźna aktywność na zajęciach
Na ocenę 5,5 wymagane min. 90% obecności i realizacja pracy semestralnej na poziomie celującym, wyróżniająca się aktywność na zajęciach

Data sporządzenia karty

03.10.2026



Lista studiów

studia status czas[h] ECTS forma zaliczenie
intermedia s.1 o 32 2 w. 16h
ćw. 16h
w. ćw. [Z]
w. ćw. [OE]


Semestr 2026/27-Z (Z-zimowy,L-letni)
Kod kursu: #50.34895